De Inspectie Justitie en Veiligheid (Inspectie JenV) heeft het afgelopen jaar 46 inspecties bij wiettelers gehouden waarbij ze 42 overtredingen heeft vastgesteld. Bij de meeste overtredingen gaat het om onjuiste registraties in het registratiesysteem en het niet naleven van beveiligingsvoorschriften. De Inspectie JenV heeft hiervoor onder meer vier lasten onder dwangsom geïnd, in hoogte variërend van duizend euro tot twintigduizend euro. De inspectie houdt toezicht op het wietexperiment waarin coffeeshops in tien deelnemende gemeenten alleen legaal geproduceerde hennep- en hasjiesjproducten verkopen en tien telers alleen legale wiet kweken.
Het wietexperiment zit nu een jaar in de fase waarin coffeeshops in de tien deelnemende gemeenten[1] alleen legale wiet mogen verkopen. Deelnemende telers zijn al sinds 2022 bezig om legale wiet te kweken. Het wietexperiment moet duidelijk maken of en hoe de tien telers legaal geproduceerde hennep of hasjiesj aan coffeeshops kunnen leveren en of deelnemende coffeeshops uitsluitend legaal geproduceerde producten verkopen.
De Inspectie JenV controleert of telers de eisen naleven uit de wet EGC zoals de registratie van hun hennep(producten) en beveiliging van de teeltlocaties. Daarmee moet de keten gesloten blijven; de legale geteelde wiet mag alleen aan deelnemende coffeeshops worden geleverd. De inspectie controleert ook of de coffeeshophouders alleen legale wiet verkopen. In dit experiment werkt de Inspectie JenV samen met andere partijen samen zoals de gemeenten die meedoen aan de proef.
Wiettelers
De proef zit sinds 7 april vorig jaar in de experimenteerfase. Daarin controleert de inspectie via aangekondigde en onaangekondigde bezoeken of telers hun wiet produceren, administreren en transporteren volgens de wet. Bij de telers houdt de Inspectie JenV al toezicht vanaf de dag dat zij zijn opgestart, de eerste teler begon in 2022. Aan het eind van 2023 konden de eerste drie telers wiet leveren aan coffeeshops maar de hoeveelheid was nog te beperkt. In Tilburg en Breda zijn vervolgens de eerste coffeeshops op 15 december 2023 begonnen met de verkoop van legale wiet, gecombineerd met illegale wiet. Later volgden meer telers. In juni 2024 sloten de andere acht gemeenten zich aan bij de overgangsfase van het experiment; de verkoopcombinatie van legale en illegale wiet. Vanaf april vorig jaar mogen coffeeshops in de deelnemende gemeenten alleen nog wiet van legale telers verkopen.
De periode tot 2025 beschouwde de inspectie als aanloopperiode. Vanaf januari 2025 legt zij sancties op. Voor de 42 overtredingen die de Inspectie JenV tot heden bij telers zag, heeft zij 32 sancties opgelegd. Dat ging om 6 informele waarschuwingen, 13 formele waarschuwingen, 4 voornemens tot last onder dwangsom, 4 lasten onder dwangsom (bedrag dat betaald moet worden als de teler een fout niet ongedaan maakt) 4 verbeuringen (lasten onder dwangsom die telers moesten betalen omdat ze fouten niet ongedaan maakten) en 1 gesprek waarbij de teler te verstaan is gegeven zich aan de wet te houden. Een waarschuwing kan gegeven worden voor een aantal overtredingen tegelijk.
Coffeeshops
De Inspectie JenV controleert ook de coffeeshops in de deelnemende gemeenten. Dat doet zij vanaf eind 2023 omdat toen in Tilburg en Breda de verkoop van legale wiet al begon. In 2023 heeft zij 8 inspecties uitgevoerd. In 2024 waren dat er 145 omdat toen ook de andere gemeenten meededen. In 2025 waren dat er 375 en in 2026 tot nu toe 56 inspecties. Van elke inspectie wordt een rapport opgesteld dat naar de gemeente gaat. De burgemeester bepaalt vervolgens of er een overtreding is geweest en of daarop een sanctie volgt. Die besluiten zijn niet aan de Inspectie JenV.
[1] Arnhem, Almere, Breda, Groningen, Heerlen, Voorne aan Zee, Maastricht, Nijmegen, Tilburg, Zaanstad.