De veiligheidssituatie op de opvanglocatie in Ter Apel is in 2025 verbeterd. De noodvoorzieningen werden in dat jaar niet meer gebruikt en er slapen geen mensen meer in een recreatieruimte, wachtruimte of Portakabins. Ook is het veiligheidsplan verder uitgewerkt. Toch ziet de Inspectie Justitie en Veiligheid dat de situatie nog steeds kwetsbaar is. De veiligheid en kwaliteit van de voorzieningen in Ter Apel hangen samen met het aantal bewoners op de opvanglocatie. Dat aantal is nog regelmatig te hoog doordat asielzoekers niet naar plekken elders in het land kunnen.
Ook deze week lag de bezetting ruim hoger dan de afgesproken 2000 bewoners. In de nacht van maandag 6 april op dinsdag 7 april waren er meer dan 2200 bewoners in het opvangcentrum Ter Apel. Een te hoge bezetting van de opvanglocatie Ter Apel zorgt voor zeer grote risico’s voor de veiligheid van bewoners en medewerkers. De inspectie beveelt de minister daarom met klem aan dat als er meer dan de afgesproken 2000 bewoners worden opvangen, te zorgen dat het veilig en beheersbaar blijft.
Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) heeft diverse verbetermaatregelen genomen. Zo is de registratie van bewoners verbeterd en is de begeleiding aangepast naar de langere verblijfsduur. Ook is er een centrale veiligheidscoördinatie ingericht en werkt het COA aan een duidelijk veiligheidsbeleid met vaste leer- en verbetercyclus om de oorzaken van incidenten beter in kaart te brengen. Toch krijgt de Inspectie Justitie en Veiligheid nog te veel meldingen van geweldincidenten en oordeelt dat de veiligheid nog niet voldoende op orde is.
Er zijn nog steeds te weinig opvangplekken in het land waar het COA bewoners kan doorplaatsen als Ter Apel vol is. In 2025 zijn er van september tot en met december in totaal 39 dagen meer dan de afgesproken 2000 bewoners in de opvanglocatie Ter Apel opgevangen. Met name de doorstroom en de opvang van bewoners die overlast veroorzaken blijft een probleem. Deze groep blijkt lastig door te plaatsen, mede door het structurele capaciteitstekort in asielzoekerscentra elders in het land en lokale beperkingen in het opvangen van deze doelgroep.
De Inspectie JenV maakt zich zorgen over hoe de procesbeschikbaarheidslocatie (PBL) tot stand is gekomen en over de afspraken die daarbij horen. De PBL is een vorm van opvang in Ter Apel voor asielzoekers met weinig kans op een vergunning en die overlast veroorzaken. Daarom vraagt de Inspectie JenV aan het ministerie o.a. om in de geplande evaluatie extra te kijken of deze aanpak in de praktijk goed uitvoerbaar is.
Sinds september 2022 houdt de Inspectie JenV doorlopend toezicht op de opvanglocatie van het COA in Ter Apel. In eerdere brieven heeft de Inspectie JenV ernstige zorgen geuit over de veiligheidssituatie in en rond de opvanglocatie Ter Apel. Ook de kwaliteit van de voorzieningen op de opvanglocatie Ter Apel en de externe wachtlocaties waren ver onder de maat. In 2025 heeft de Inspectie JenV de opvanglocatie Ter Apel 6 keer bezocht. Deze bezoeken bestonden uit observaties en het voeren van gesprekken met medewerkers van het COA. Ook sprak de Inspectie JenV elke twee maanden met het regiomanagement van het COA in Ter Apel waarbij de Inspectie JenV is meegenomen in de voortgang van verbetermaatregelen. De Inspectie JenV ontvangt maandelijks informatie van het COA over incidenten en heeft wekelijkse inzicht in de bezetting van de opvanglocatie Ter Apel.
Beeld: © Huisman Media