In de Justitiële Jeugdinrichting Lelystad (JJI Lelystad) staan leef-, behandel- en werkomstandigheden en veiligheid al jarenlang ernstig onder druk. De Raad van Bestuur (RvB) van de Stichting Pluryn, waar deze inrichting onder valt, en de JJI-directie hebben onvoldoende gestuurd om de personele problemen op te lossen. Het onderwijs vormt er een gunstige uitzondering.
Dit concluderen de Inspectie Justitie en Veiligheid en de Inspectie van het Onderwijs in een onderzoek. Recent hebben de stichting en de JJI erkend dat structurele verbeteringen nodig zijn en een verbeterplan opgesteld.
In een JJI verblijven jongeren die verdacht worden van of veroordeeld zijn voor een delict. Opvoeding, behandeling en onderwijs staan er voorop; niet het straffen. De inspecties constateren sinds 2021 dat alle JJI’s voortdurend kampen met personeelstekorten en onvoldoende geschikte plaatsen voor jongeren. Dit voorjaar onderzochten zij specifiek JJI Lelystad vanwege aanhoudende zorgelijke signalen die zij hierover kregen.
Volgens de inspecties sturen RvB en de directie deze JJI op alle niveaus gebrekkig aan: van de strategische besluitvorming tot de dagelijkse aansturing van medewerkers. Medewerkers werken hard om te zorgen dat jongeren zo min mogelijk last hebben van het personeelstekort, ondanks een tekort van circa 35 collega’s. Toch worden de dagprogramma’s van jongeren al anderhalf jaar ingekort waardoor die voor sommige groepen nu onder de al eerder verlaagde norm van 62 uur per week zakken. Op de dag zelf wordt een programma vaak verder ingekort. Jongeren verblijven hierdoor te veel op hun kamer. Begeleiders moeten vaak van afdeling wisselen waardoor ze regelmatig onvoorbereid zijn. Dit alles maakt dat het pedagogisch leef-, behandel- en werkklimaat aanhoudend ernstig onder druk staat. Dat geldt ook voor de veiligheid voor personeel en jongeren in de JJI.
Extra zorg
Naast de huidige gang van zaken bij JJI Lelystad hebben de inspecties een extra zorg. Om het tekort aan jongerenplaatsen op te vangen, is een nieuwe JJI gepland in Harreveld onder verantwoordelijkheid van Stichting Pluryn. Om die op te zetten, wordt een beroep gedaan op de kennis en kunde van JJI Lelystad. De inspecties achten deze combinatie voor beide JJI’s zeer risicovol. Het oprichten van een nieuwe JJI is een enorme opgave en Pluryn heeft de handen al vol aan de problemen bij JJI Lelystad. Door deze combinatie kunnen er negatieve gevolgen zijn voor de organisatie van JJI Lelystad die hun weerslag hebben op de kwaliteit van het verblijf van de jeugdigen.
Onderwijs positief onderdeel
Het onderwijs op de Stedenschool, die bij JJI Lelystad hoort, is een positief en stabiel onderdeel van het dagprogramma. Jongeren voelen zich er prettig. De JJI en de school zetten zich in om het onderwijs altijd door te laten gaan.
Aanbevelingen
Stichting Pluryn en de JJI hebben in april 2026 een verbeterplan gemaakt om de problemen aan te pakken. De inspecties hebben echter zorgen of zij in staat zijn die verbeteringen door te voeren. Daarom willen de inspecties elk kwartaal informatie over de voortgang. Pluryn en de JJI moeten het verbetertraject snel voortzetten en hun sturing verbeteren. Zo moeten dagprogramma’s voldoen aan het minimale aantal uren en horen jongeren op tijd financiële compensatie te krijgen als ze te veel op hun kamers moeten zitten. Verder moeten besluiten duidelijk zijn voor personeel en jongeren. Ook moet Pluryn en de JJI tijdig handelen bij zorgen en signalen van medewerkers.
Beeld: © ANP / Aerovista