De Inspectie Justitie en Veiligheid meldt in haar Jaarbericht 2025 dat de weerbaarheid van stelsels onder druk staat. Het gaat om jeugdbescherming, migratie, politie, crisisbeheersing en de (jeugd)strafrechtketen. Door langdurige tekorten, onduidelijke regie en grote regionale verschillen blijven noodmaatregelen te lang bestaan. De inspectie vraagt in het Jaarbericht 2025 om duidelijke aansturing en uitvoerbare regels voor de uitvoeringsorganisaties. Zo krijgen professionals een stevige basis en krijgen mensen die afhankelijk zijn van deze organisaties betrouwbare bescherming.
“We zien dat de professionals in het veld van Justitie en Veiligheid en in het veld van Asiel en Migratie onder hoge druk blijven presteren. Als samenleving leunen we erg op hun inzet. Het is dus zorgelijk dat hun weerbaarheid onder druk komt te staan. Het is dan ook belangrijk dat de basis op orde is en dat de politiek duidelijke keuzes maakt, goede informatie beschikbaar is en dat er samen wordt geleerd van fouten. Dat vraagt om regie, uitvoerbare regels en het op tijd betrekken van uitvoerders en toezichthouders. Dan merken mensen en professionals het verschil in voorspelbaarheid en vertrouwen.” Dat zegt waarnemend inspecteur-generaal Liesbeth Huijzer.
In verschillende inspectierapporten uit 2025 staan de bevindingen beschreven over een breed terrein. Zo ziet de inspectie dat de voorbereiding op langdurige stroomuitval niet overal op orde is. Het oefenen en evalueren hiervoor gebeurt nog te weinig. Bij de meldkamer is de aansturing versnipperd. Met 54 betrokken organisaties zijn taken en verantwoordelijkheden niet scherp genoeg belegd.
In de migratieketen is de druk blijvend hoog. Kinderen in de noodopvang zitten vaak in een situatie die niet voldoet aan de norm. Meerjarige, stabiele financiering voor het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) is nodig om dit te verbeteren. De doorstroom van statushouders vanuit azc’s naar zelfstandige woonruimte stokt. Reguliere locaties krijgen steeds zwaardere doelgroepen. Dat legt extra druk op medewerkers die daar niet altijd op zijn toegerust. Het COA en de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) werken al jaren blijvend onder hoge druk.
Binnen de jeugdbescherming krijgen veel kinderen de hulp te laat. De oorzaken liggen vaak buiten de instellingen die het werk moeten doen. Stevig leiderschap van de verantwoordelijke bewindspersonen en een aanpak over het hele stelsel is nodig. Alleen dan kunnen kinderen tijdig en goed worden beschermd.
Binnen het gevangeniswezen, de justitiële jeugdinrichtingen, de vreemdelingenbewaring en de forensische zorg houden de tekorten aan cellen en personeel aan. Deze crisis gaat niet snel over. Dit raakt de veiligheid op de werkvloer en de rechtspositie van gedetineerden, patiënten en jongeren.
De politie heeft steeds meer te maken met zwaardere en digitale criminaliteit. De inspectie ziet dat de basisteams ervaring en expertise missen om dit volledig op te vangen, terwijl de inzet voor mensen met verward gedrag toeneemt.
In het markttoezicht treedt de inspectie bij incassodienstverleners op tegen partijen die niet geregistreerd zijn en toetst zij de vakbekwaamheid van medewerkers. De inspectie stelde vast dat de communicatie van incassodienstverleners met mensen met schulden duidelijker moet en heeft daarvoor diverse waarschuwingen uitgedeeld. In het wietexperiment zag de inspectie vorig jaar bij 36 telerinspecties 34 overtredingen, vooral in de registratie.
Beeld: © Venema Media