Nationale veiligheid

Nederland kan te maken krijgen met rampen en crises door bijvoorbeeld klimaatverandering (zoals een overstroming of natuurbrand), digitale ontwrichting (zoals hackersaanvallen) en geopolitieke spanningen (zoals olieschaarste of terroristische aanslag). Om de nationale veiligheid te beschermen moet Nederland weerbaar zijn tegen zulke dreigingen. Die bescherming vereist de inzet van Rijk, veiligheidsregio’s en betrokken crisispartners zoals Defensie en Rijkswaterstaat. Zij moeten samen zorgen voor een goede voorbereiding op en beheersing van branden, rampen en crises. De Inspectie Justitie en Veiligheid houdt toezicht op de manier waarop zij dat doen.

Rol en toezicht door de Inspectie Justitie en Veiligheid

De Wet veiligheidsregio’s (Wvr) vormt de basis voor het inspectietoezicht op de rampenbestrijding en crisisbeheersing (art. 57 Wvr). Naast de Wvr hanteert de Inspectie JenV hierbij de Veiligheidswet BES, Besluit informatie inzake rampen en crises, het Besluit veiligheidsregio’s, het Besluit personeel veiligheidsregio’s en de Regeling personeel veiligheidsregio’s. Zij ziet erop toe hoe veiligheidsregio’s en andere openbare lichamen uitvoering geven aan brandweerzorg, rampenbestrijding of crisisbeheersing en hoe deze organisaties wet- en regelgeving naleven. Binnen de veiligheidsregio werken brandweer, politie, Geneeskundige Hulpverlening Organisatie in de Regio (GHOR), (gemeentelijke) bevolkingszorg en Defensie samen aan de voorbereiding op incidenten. De Inspectie JenV bekijkt of hiervoor de middelen en de mensen aanwezig zijn en of de veiligheidsregio’s daarmee goed zijn voorbereid op rampen en crises.

Doel en werkwijze

Het doel van het toezicht op de crisisbeheersing is het versterken van de kwaliteit van de taakuitvoering, het vergroten van het lerend vermogen van de organisaties en het bevorderen van goede samenwerking tussen de uitvoerende organisaties. Dit doet de Inspectie JenV als volgt:

De Inspectie JenV werkt risicogestuurd. Dat betekent dat zij haar mensen en middelen inzet waar er knelpunten zijn of waar knelpunten dreigen. Om dat goed te kunnen doen, houdt de inspectie contact met partijen binnen de crisisbeheersing, rampenbestrijding en brandweerzorg. Zij verzamelt informatie over de taakuitvoering en ontwikkelingen in het veld, goede praktijkvoorbeelden en signalen over knelpunten. De Inspectie JenV maakt risicoanalyses om (potentiële) risico’s in beeld te krijgen. De Inspectie JenV selecteert vervolgens waar zij haar capaciteit op inzet. Dat doet zij daar waar ze denkt het meeste effect te bereiken met haar toezicht. Hierbij gaat het zowel om kansen als risico’s voor de kwaliteit van de taakuitvoering.

Incidentonderzoek

De Inspectie JenV verwacht van crisispartners dat zij in staat zijn incidenten te evalueren om daarvan te leren. Toch kan de inspectie in uitzonderlijke gevallen besluiten om zelf naar aanleiding van een incident, zoals een brand, ongeval, crisis of ramp een onderzoek in te stellen.